NECDET KABAKLARLI'NIN YAYIMLIYACAĞI

TİRE'DE DARPEDİLEN OSMANLI BAKIR PARALARI KİTABI İÇİN HAZIRLANMIŞTIR

YAZAN : Necdet Kabaklarlı - Metin Erüreten

            Netice olarak, Osmanlı akçelerin genellikle binde 950 ayar civarlarında ve hatta bunun da üzerinde olduğu görülmektedir. Hatta klasik anlamda en son akçe bastıran sultan olan Avcı Mehmed’in akçeleri dahi 950 ayar civarındadır. Bu ayar o döneme göre halis gümüş sayılmalıdır. Küçük ayar farklılıklarını o günkü teknolojinin yetersizliğine bağlamak gerekir. Ancak görülen belirgin ayar düşüklüklerinde (800 ayar gibi) darbhane görevlilerinin suistimallerinin olduğu muhakkaktır, zamanın bu sahtekârlıkları pek çok arşiv belgesi ile de sabittir.

            Yukarıda belirttiğimiz akçelerin ayarları genel bir fikir vermek içindir. Aynı sultanın aynı tarihli ve aynı darb yerini taşıyan akçelerinin hepsinin milimi milimine aynı ayarda olması beklenmemelidir. Hatta bu mümkün de değildir. O günkü şartlarda yapılan her kal işlemi yani arıtma prosesi (bu işlemler saf olmayan karışık metaler darbhaneye intikal ettikçe en fazla 30-40 kiloluk partiler halinde binlerce defa yapılmıştır) neticesinde elde edilecek olan metal

muhakkak ki yaklaşık ancak farklı ayarlarda olacaktır. O dönemin teknolojisine göre binde 25-35 gibi ayar hatalarının çok doğal olduğunu kabul etmek gerekir. Bugünkü modern aletler, kimyevi maddeler ve tahlil metodları gözönüne alındığında o günün şartlarında bu derecedeki ayarların tutturulabilmiş olması da hayret vericidir.

            Kapalıçarşı’nın en eski ve ünlü kalcısı Sayın Mustafa Şahin’e bize değerli bilgiler naklettiği ve kalhanesini gezdirme nezaketini gösterdiği için teşekkür ederiz.